ปี่ใน

เป็นเครื่องดนตรีสำคัญของวงปี่พาทย์ มีเสียงดัง กังวาน คมชัด และสามารถแสดงอารมณ์ของบทเพลงได้อย่างหลากหลาย โดยเฉพาะเพลงที่ใช้ประกอบการแสดงและพิธีกรรม

ปี่ เป็นเครื่องดนตรีที่มีใช้ในสังคมไทยมาแต่โบราณ และมีพัฒนาการควบคู่กับวงปี่พาทย์ ปี่ในเป็นปี่ชนิดสำคัญที่ใช้ใน วงปี่พาทย์ โดยเฉพาะวงปี่พาทย์ไม้แข็ง มีหน้าที่ดำเนินทำนองและเป็นผู้นำทางด้านอารมณ์ของเพลง 

“ปี่ใน” ใช้เรียกเพื่อแยกจากปี่ชนิดอื่น เช่น ปี่นอกและปี่กลาง โดยปี่ในมีระดับเสียงและขนาดที่เหมาะสมกับการบรรเลงในวงปี่พาทย์ และได้รับการพัฒนารูปแบบจนเป็นเครื่องดนตรีสำคัญของดนตรีไทยในปัจจุบัน

ลักษณะและส่วนประกอบ

ปี่ในทำจาก ไม้เนื้อแข็ง ตัวปี่มีลักษณะเป็นทรงกระบอกหรือค่อยๆ ผายออกทางปลาย มีรูบังคับเสียงสำหรับใช้นิ้วเปิด–ปิดเพื่อเปลี่ยนระดับเสียง

ส่วนประกอบสำคัญ ได้แก่

1. เลาปี่ – ทำหน้าที่เป็นท่อกำทอนเสียง 

2. ทวนบน – เป็นส่วนประกอบด้านบนเลาปี่ สำหรับประคองปากผู้บรรเลง

3. ลิ้นปี่ – จะมีส่วนประกอบย่อย ได้แก่ ใบตาล กำพวด และเชือกควั่น 

4. รูบังคับเสียง – ใช้นิ้วเปิด ปิด เพื่อเปลี่ยนระดับเสียง 

5. ทวนล่าง - ส่วนปลายที่ผายออก ช่วยขยายเสียง

วิธีการเกิดเสียง

ผู้บรรเลงเป่าลมผ่าน ลิ้นปี่ ทำให้ลิ้นปี่เกิดการสั่นสะเทือนและส่งแรงสั่นสะเทือน และเปิด–ปิดรูบังคับเสียง เพื่อเปลี่ยนระดับเสียง การบรรเลงปี่ในต้องอาศัยทักษะในการควบคุม ลม นิ้ว และการตกแต่งทำนอง ทำให้สามารถสร้างอารมณ์และสำเนียงของเพลงไทยได้อย่างเด่นชัด